Vervanging van huidig grondgebruik

Wanneer een grondeigenaar kiest voor een zonneveld, dan heeft dit impact op de omgeving. Het landgebruik verandert. Wanneer veel meer grondeigenaren in hetzelfde gebied dezelfde keuze maken, dan is het mogelijk dat er een verschuiving plaatsvindt van traditionele landbouw naar (gras)velden met zonnepanelen. De gemeente start om die reden met een maximum percentage aan grondoppervlak dat per gebied van zonnevelden kan worden voorzien. Ook heeft de gemeenteraad haar voorkeur uitgesproken voor dubbel landgebruik waar dit mogelijk is. Dit heeft mogelijk invloed op de opstelling. Voorbeelden van dubbel landgebruik vindt u onderaan deze pagina.

Kwaliteit van grasland en bodem

De vraag is in welke mate de zonnepanelen invloed hebben op de kwaliteit van het gras, de bodem, het bodemleven en het water. Er is nog veel onbekend, bijvoorbeeld hoeveel schapen kunnen grazen onder en tussen zonnepanelen. En als er na 15 jaar weer behoefte is aan gras/akkerland, hoeveel jaar het duurt voor de vruchtbaarheid van de bodem voldoende is hersteld na verwijdering van het zonneveld. Van belang is hoe dicht de panelen op elkaar staan, en of er nog gemaaid en bemest wordt. Bij voorkeur doen betrokken partijen hier gezamenlijk onderzoek naar bij de eerste zonnevelden op grasland.

Opslag CO2 door graslanden

In grasland ligt 80,7 ton CO2 vastgelegd per hectare. Een deel komt vrij in de nachtelijke uren of door weidegang. Dezelfde hoeveelheid CO2 wordt weer opgenomen. Er is sprake van een evenwicht over het jaar heen.

 

Als door plaatsing van een zonneveld alle CO2 uit de bodem vrijkomt (dit is niet de verwachting) dan is dit eenmalig 80,7 ton CO2 per hectare. Het zonneveld compenseert dit ieder jaar ruimschoots. De groene stroomt voorkomt ieder jaar minimaal 300 ton CO2 uitstoot. Dit is een voorzichtige berekening uitgaand van een lage bezettingsgraad van een hectare zonneveld.

 

Conclusie is dat zonnevelden veel meer CO2 uitstoot voorkomen dan er vrijkomt door het verlies aan CO2 opslag in grasland.

Grasland en fosfaatrechten

Hoeveel grasvelden er werkelijk beschikbaar zijn voor zonnepanelen, hangt mede af van het systeem van fosfaatrechten. Relevant zijn de Meststoffenwet en binnenkort verwachte wetgeving over fosfaatrechten. Een veehouder moet beschikken over een hoeveelheid grasland (pacht of eigendom) die in een bepaalde verhouding staat tot het aantal dieren. Wanneer deze graslanden met panelen worden belegd, gaan de fosfaatrechten omlaag.

Impact op water

Waterschap HDSR geeft aan dat er geen invloed wordt verwacht op de waterhuishouding zolang regenwater van de panelen naar de bodem kan afstromen. Dit kan wanneer er geen verharde materialen zoals betonplaten op de bodem worden aangebracht. Als er wel verharding wordt aangebracht, dan kan het Waterschap compensatie van de waterafvoer eisen.

Dubbel landgebruik heeft de voorkeur

Combinatie van zonnepanelen met andere ruimtelijke functies kan de maatschappelijke acceptatie verhogen maar ook de business case verbeteren. Denk hierbij aan zonnepanelen gecombineerd met:

  • grasweide of vrije uitloop voor kippen of andere landbouwdieren (let op kwaliteit grasland)
  • waterberging, helofytenfilters of bassins met drijvende zonnepanelen
  • hellingen van dijken langs sporen en rivieren
  • geluidschermen langs wegen
  • overkapping bij parkeerterreinen
  • tijdelijk braakliggende grond (liefst voor 15 jaar beschikbaar voor zonneveld)
  • (midden)berm, rotondes, lussen bij doorgaande wegen
  • windenergie (waar weinig andere functies mogelijk zijn)

Innovaties

Deze nieuwe sector blijft innoveren. De foto toont een toepassing van onderzoeksinstellingen in Duitsland (klik aan voor uitvergroting). Akkerbouw wordt gecombineerd met een zonneveld. Inpassing vergt extra zorgvuldigheid. De hoogte van de installatie is een nadeel, vooral in open landschap, minder tussen boomgaarden. Voordeel is dat de installatie zeer open is en veel doorkijk biedt.